Bulut Bilişim Sözlüğü

Bulut bilişim sözlüğü, bulut sunucu, yedekleme, felaket kurtarma, ağ ve güvenlik alanlarında sık karşılaşılan terimleri kısa ve anlaşılır tanımlarla açıklar. Terimler Türkçe alfabetik sırayla verilmiştir. Dcloud hizmetleriyle ilgili terimlerin yanında, konuyu derinleştirmek isteyenler için ilgili hizmet ve rehber yazılara bağlantılar bulunur.

• 0-9
• A
• B
• C
• Ç
• E
• F
• G
• H
• I
• İ
• K
• M
• N
• Ö
• P
• R
• S
• Ş
• T
• U
• V
• Y

0-9

3-2-1 kuralı

3-2-1 kuralı, verinin asıl kopya dahil en az üç kopyasının bulunmasını, bu kopyaların iki farklı depolama ortamında tutulmasını ve bir kopyanın farklı bir lokasyonda saklanmasını öneren yedekleme ilkesidir. Tek bir arıza veya olayın tüm kopyaları aynı anda kaybettirme olasılığını azaltır. Ayrıca bakın: Bulut Yedekleme Nedir? 3-2-1 Yedekleme Kuralı Rehberi, Veri Yedekleme ve Kurtarma Hizmetleri

A

Artımlı yedeklemeIncremental backup

Artımlı yedekleme, yalnızca bir önceki yedekten bu yana değişen verilerin yedeklendiği yöntemdir. Yedekleme süresi ve depolama ihtiyacı düşük olur; geri yüklemede ise son tam yedek ile sonrasındaki artımlı yedek zincirinin tamamı gerekir. Ayrıca bakın: Veri Yedekleme ve Kurtarma Hizmetleri

B

Bant genişliğiBandwidth

Bant genişliği, bir ağ bağlantısı üzerinden belirli bir sürede aktarılabilecek en yüksek veri miktarıdır ve genellikle Mbps veya Gbps ile ifade edilir. Bağlantının kapasitesini gösterir; gerçek aktarım hızı gecikme ve ağ yoğunluğu gibi etkenlerden de etkilenir. Ayrıca bakın: Metro İnternet Hizmetleri

Bulut bilişimCloud computing

Bulut bilişim, sunucu, depolama, veritabanı ve ağ gibi bilişim kaynaklarına internet üzerinden, ihtiyaç duyulduğunda erişilmesini sağlayan ve kaynakların kullanıma göre yönetildiği hizmet modelidir. Donanım yatırımı yapmak yerine kaynaklar hizmet olarak tüketilir. Ayrıca bakın: Bulut Sunucu Hizmetleri, Bulut Sunucuya Geçmenin Faydaları Nelerdir?

Bulut sunucuCloud server

Bulut sunucu, fiziksel donanım yerine sanallaştırma ile bir veri merkezindeki kaynak havuzundan oluşturulan ve internet üzerinden yönetilen sunucudur. İşlem gücü (CPU), bellek (RAM) ve depolama ihtiyaca göre ayarlanabilir; Dcloud'un bulut sunucu hizmetinde bu kaynaklar eklenebilir veya azaltılabilir. Ayrıca bakın: Bulut Sunucu Hizmetleri, İşletmeniz için Doğru Bulut Sunucu Nasıl Seçilir?

Büyük veriBig data

Büyük veri, hacmi, çeşitliliği ve üretim hızı nedeniyle geleneksel veritabanı araçlarıyla işlenmesi zor olan veri kümelerini ve bunları analiz etme yaklaşımını ifade eder. Bulut ortamı, bu veriyi depolamak ve işlemek için gereken kaynakları ölçeklenebilir biçimde sunabilir. Ayrıca bakın: Bulut Ortamında Büyük Veri Yönetimi ve Analitik Çözümler, Veri Depolama Hizmetleri

C

Colocation

Colocation, bir kurumun kendi sunucu ve ağ donanımını, başka bir firmanın işlettiği veri merkezinde kiraladığı alana yerleştirmesidir. Güç, soğutma, fiziksel güvenlik ve ağ bağlantısı veri merkezi tarafından sağlanır; donanımın sahipliği ve yönetimi ise kuruma aittir.

Ç

Çok faktörlü doğrulama (MFA)Multi-Factor Authentication

Çok faktörlü doğrulama, bir hesaba erişim için parolaya ek olarak en az bir doğrulama faktörünün, örneğin telefona gelen tek kullanımlık kodun veya güvenlik anahtarının istenmesi yöntemidir. Parola ele geçirilse bile hesabın yetkisiz kullanımını zorlaştırır. Ayrıca bakın: Bulut Sunucu Güvenliği Nasıl Sağlanır? 12 Maddelik Kontrol Listesi

E

Esneklik (elasticity)Elasticity

Esneklik, bulut kaynaklarının iş yükündeki değişime göre hızla ve çoğu zaman otomatik olarak artırılıp azaltılabilmesidir. Ölçeklenebilirlik kapasiteyi büyütme yeteneğini, esneklik ise bu kapasitenin talebe göre iki yönde uyarlanmasını vurgular.

F

Fark yedeklemeDifferential backup

Fark yedekleme, son tam yedekten bu yana değişen tüm verilerin yedeklendiği yöntemdir. Artımlı yedeklemeye göre daha fazla alan kullanır, ancak geri yüklemede yalnızca son tam yedek ve son fark yedeği gerektiği için süreç daha basittir. Ayrıca bakın: Veri Yedekleme ve Kurtarma Hizmetleri

Felaket kurtarma (DR)Disaster Recovery

Felaket kurtarma, yangın, doğal afet, donanım arızası ya da siber saldırı gibi büyük bir kesintiden sonra kritik sistemlerin ve verinin başka bir lokasyondan yeniden devreye alınmasını sağlayan plan, süreç ve altyapının bütünüdür. Hedefleri genellikle RTO ve RPO ile belirlenir. Ayrıca bakın: Felaket Kurtarma Planı Nasıl Hazırlanır? RTO ve RPO Rehberi, Veri Yedekleme ve Kurtarma Hizmetleri

Felaket Kurtarma Merkezi (FKM)Felaket Kurtarma Merkezi

Felaket Kurtarma Merkezi (FKM), ana veri merkezi hizmet veremez hale geldiğinde sistemlerin ve verinin devreye alınacağı, genellikle ana merkezden farklı bir şehirde konumlanan yedek lokasyondur. Dcloud'un Ankara FKM'si 2013'ten beri Tier 3 seviyesinde hizmet verir; coğrafi yedekleme, felaketten kurtarma ve iş sürekliliği çözümleri sunar. Ayrıca bakın: Altyapımız, Veri Yedekleme ve Kurtarma Hizmetleri

Fidye yazılımıRansomware

Fidye yazılımı, bir sistemdeki dosyaları şifreleyerek erişimi engelleyen ve verinin geri verilmesi karşılığında ödeme talep eden kötü amaçlı yazılım türüdür. Düzenli alınan ve ana sistemden ayrı tutulan yedekler, saldırı sonrasında verinin geri yüklenmesini kolaylaştırır. Ayrıca bakın: Veri Yedekleme ve Kurtarma Hizmetleri, Bulut Sunucu Güvenliği Nasıl Sağlanır? 12 Maddelik Kontrol Listesi

G

Gecikme (latency)Latency

Gecikme, bir veri paketinin bir noktadan diğerine iletilmesi için geçen süredir ve çoğu zaman gidiş-dönüş süresi olarak milisaniye (ms) cinsinden ölçülür. Düşük gecikme, uzak masaüstü, çevrimiçi oyun ve gerçek zamanlı uygulamalarda daha akıcı bir deneyim sağlar. Ayrıca bakın: Metro İnternet Hizmetleri

Genel bulutPublic cloud

Genel bulut, bir hizmet sağlayıcının altyapısını birden fazla müşteriye internet üzerinden sunduğu bulut modelidir. Kaynaklar paylaşımlı fiziksel altyapı üzerinde, müşteriler arasında mantıksal olarak ayrılarak sağlanır.

Güvenlik duvarı (firewall)Firewall

Güvenlik duvarı, ağ trafiğini önceden tanımlı kurallara göre denetleyen ve izin verilmeyen bağlantıları engelleyen ağ güvenliği bileşenidir. Donanım ya da yazılım olarak çalışabilir. Dcloud'un ağ ve güvenlik hizmetleri güvenlik duvarını içerir. Ayrıca bakın: Ağ ve Güvenlik Hizmetleri

H

Hibrit bulutHybrid cloud

Hibrit bulut, özel bulut veya şirket içi altyapı ile genel bulutun birlikte kullanıldığı ve aralarında veri ile uygulama taşınabilirliğinin kurulduğu bulut modelidir. Kurumlar hassas iş yüklerini kendi kontrollerindeki ortamda tutup diğerlerini genel buluta alabilir.

HipervizörHypervisor

Hipervizör, tek bir fiziksel sunucu üzerinde birden fazla sanal makinenin çalıştırılmasını sağlayan ve donanım kaynaklarını bu makineler arasında paylaştıran yazılım katmanıdır. Sanal makineleri birbirinden yalıtılmış tutar.

I

IaaSInfrastructure as a Service

IaaS, sunucu, depolama ve ağ gibi altyapı kaynaklarının internet üzerinden hizmet olarak sunulduğu bulut modelidir. Fiziksel donanımı sağlayıcı işletir; işletim sistemi ve üzerindeki uygulamaların yönetimi ise kullanıcıda kalır. Ayrıca bakın: IaaS, PaaS ve SaaS Farkı Nedir? Hangisi Ne Zaman Seçilir?, Bulut Sunucu Hizmetleri

İ

İş sürekliliğiBusiness continuity

İş sürekliliği, bir kuruluşun kesinti, arıza veya afet sırasında ve sonrasında kritik faaliyetlerini kabul edilebilir bir düzeyde sürdürebilmesini ya da hızla yeniden başlatabilmesini sağlayan planlama ve önlemlerin bütünüdür. Felaket kurtarma bu sürekliliğin teknik bileşenlerinden biridir. Dcloud'un Ankara FKM'si iş sürekliliği çözümleri sunar. Ayrıca bakın: Felaket Kurtarma Planı Nasıl Hazırlanır? RTO ve RPO Rehberi, Altyapımız

K

KonteynerContainer

Konteyner, bir uygulamayı ve çalışması için gereken kütüphane ve bağımlılıkları tek bir paket halinde yalıtılmış biçimde çalıştıran hafif bir sanallaştırma birimidir. Sanal makinelerden farklı olarak ana işletim sisteminin çekirdeğini paylaştığı için daha az kaynak kullanır ve hızlı başlar.

KVKKKişisel Verilerin Korunması Kanunu

KVKK, Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesine ilişkin esasları, veri sorumlusunun yükümlülüklerini ve ilgili kişilerin haklarını düzenleyen 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun kısaltmasıdır. Kişisel veri barındıran kurumlar için bulut ortamında erişim kontrolü, şifreleme ve yedekleme gibi önlemler bu çerçevede önem taşır. Ayrıca bakın: KVKK ve Bulut Sunucu: Kişisel Veri Sorumluluğu Kimde?

M

Metro Ethernet

Metro Ethernet, bir şehir veya metropol alanı içindeki lokasyonları Ethernet teknolojisiyle, genellikle fiber optik altyapı üzerinden birbirine ve internete bağlayan ağ hizmetidir. Dcloud'un metro internet hizmeti fiber optik altyapı, simetrik bağlantı, düşük gecikme ve ölçeklenebilir bant genişliği sunar. Ayrıca bakın: Metro Ethernet Nedir? Kurumsal İnternet Ev İnterneti Farkı, Metro İnternet Hizmetleri

N

Nesnelerin İnterneti (IoT)Internet of Things

Nesnelerin İnterneti, sensör, cihaz ve makinelerin internet üzerinden birbirleriyle ve bulut platformlarıyla veri alışverişi yapmasını sağlayan yapıdır. Cihazların ürettiği verinin toplanması, depolanması ve analizi için genellikle bulut altyapısından yararlanılır. IoT, Dcloud bulut sunucusunun kullanım alanlarından biridir. Ayrıca bakın: Bulut Sunucu Hizmetleri

Ö

ÖlçeklenebilirlikScalability

Ölçeklenebilirlik, bir sistemin artan iş yükünü karşılamak üzere işlem gücü, bellek veya depolama gibi kaynaklarının artırılabilmesi, gerektiğinde azaltılabilmesi yeteneğidir. Dikey ölçekleme mevcut sunucunun kaynağını büyütür, yatay ölçekleme ise sunucu sayısını artırır. Dcloud bulut sunucularında CPU, RAM ve depolama eklenebilir veya azaltılabilir. Ayrıca bakın: Bulut Sunucu Hizmetleri

Özel bulutPrivate cloud

Özel bulut, altyapısı tek bir kuruma ayrılmış olan bulut modelidir; kurumun kendi veri merkezinde veya bir sağlayıcının kuruma ayrılmış donanımı üzerinde çalışabilir. Kaynaklar kuruma özel olduğundan kontrol ve özelleştirme seviyesi genellikle daha yüksektir.

P

PaaSPlatform as a Service

PaaS, uygulama geliştirme, çalıştırma ve dağıtım için gereken platformun, yani çalışma ortamı, veritabanı ve geliştirme araçlarının hizmet olarak sunulduğu bulut modelidir. Altyapı ve işletim sistemi yönetimi sağlayıcıdadır; geliştirici yalnızca uygulama ve verisiyle ilgilenir. Ayrıca bakın: IaaS, PaaS ve SaaS Farkı Nedir? Hangisi Ne Zaman Seçilir?

R

ReplikasyonReplication

Replikasyon, verinin veya sistemin kopyasının sürekli ya da düzenli aralıklarla başka bir sunucuya veya lokasyona çoğaltılmasıdır. Kaynak taraf arızalandığında kopya üzerinden devam edilmesini sağlar; ancak silinen veya bozulan veri de kopyaya yansıyabileceği için yedeklemenin yerine geçmez. Dcloud, yüksek erişilebilirlik, replikasyon ve yedeklilik çözümleri sunar. Ayrıca bakın: Veri Yedekleme ve Kurtarma Hizmetleri, Felaket Kurtarma Planı Nasıl Hazırlanır? RTO ve RPO Rehberi

RPORecovery Point Objective

RPO, bir kesinti anında kabul edilebilir en yüksek veri kaybını zaman cinsinden ifade eden hedeftir. Örneğin 1 saatlik RPO, en fazla son bir saate ait verinin kaybedilebileceği anlamına gelir ve yedekleme ya da replikasyon sıklığını belirler. Ayrıca bakın: Felaket Kurtarma Planı Nasıl Hazırlanır? RTO ve RPO Rehberi

RTORecovery Time Objective

RTO, bir kesintiden sonra bir sistemin veya hizmetin yeniden kullanılabilir hale gelmesi için hedeflenen en uzun süredir. Örneğin 4 saatlik RTO, hizmetin kesinti başladıktan sonra en geç dört saat içinde geri getirilmesinin hedeflendiğini gösterir. Ayrıca bakın: Felaket Kurtarma Planı Nasıl Hazırlanır? RTO ve RPO Rehberi

S

SaaSSoftware as a Service

SaaS, yazılımın internet üzerinden, genellikle tarayıcı aracılığıyla ve abonelik esasıyla hizmet olarak sunulduğu bulut modelidir. Kurulum, güncelleme ve altyapı yönetimi sağlayıcıya aittir; kullanıcı yalnızca uygulamayı kullanır. Ayrıca bakın: IaaS, PaaS ve SaaS Farkı Nedir? Hangisi Ne Zaman Seçilir?

Sanal sunucu (VPS)Virtual Private Server

Sanal sunucu (VPS), fiziksel bir sunucunun sanallaştırma ile birden fazla bağımsız sunucuya bölünmesiyle elde edilen ve kendi işletim sistemi, ayrılmış kaynakları ve yönetici erişimi bulunan sunucudur. Paylaşımlı barındırmaya göre daha fazla kontrol sağlar.

SanallaştırmaVirtualization

Sanallaştırma, işlemci, bellek, depolama ve ağ gibi fiziksel donanım kaynaklarının yazılım katmanıyla soyutlanarak birden fazla sanal ortam arasında paylaştırılmasıdır. Bulut sunucuların temel teknolojisidir ve donanımın daha verimli kullanılmasına yardımcı olur.

Simetrik bağlantıSymmetric connection

Simetrik bağlantı, indirme ve yükleme hızlarının eşit olduğu internet bağlantısıdır. Yedek aktarımı, dosya paylaşımı ve video konferans gibi yüklemenin yoğun olduğu işlerde avantaj sağlar. Dcloud'un metro internet hizmeti simetrik bağlantı sunar. Ayrıca bakın: Metro İnternet Hizmetleri, Metro Ethernet Nedir? Kurumsal İnternet Ev İnterneti Farkı

SLAService Level Agreement

SLA (Hizmet Seviyesi Sözleşmesi), bir hizmet sağlayıcı ile müşteri arasında hizmetin kapsamını, ölçülebilir performans hedeflerini ve bu hedeflere uyulmaması halinde geçerli olacak yükümlülükleri tanımlayan sözleşmedir. Erişilebilirlik ve yanıt süresi gibi ölçütler SLA içinde yer alabilir.

Ş

ŞifrelemeEncryption

Şifreleme, verinin bir algoritma ve anahtar kullanılarak yetkisiz kişilerce okunamayacak hale dönüştürülmesidir. Hem depolanan hem de ağ üzerinden iletilen veri için kullanılabilir. Dcloud'un ağ ve güvenlik hizmeti ile bulut sunucu hizmeti şifreleme içerir. Ayrıca bakın: Ağ ve Güvenlik Hizmetleri, Bulut Sunucu Güvenliği Nasıl Sağlanır? 12 Maddelik Kontrol Listesi

T

Tier 3 veri merkezi

Tier 3 veri merkezi, Uptime Institute'un dört seviyeli sınıflandırmasında üçüncü seviyeye karşılık gelen ve çalışan sistemler kesintiye uğramadan planlı bakım yapılabilmesini öngören bir tasarım düzeyidir; bunun için güç ve soğutma gibi kritik bileşenlerde yedeklilik bulunur. Dcloud, İstanbul Avrupa, İstanbul Anadolu ve Ankara'da Tier 3 seviyesinde veri merkezleriyle hizmet verir. Ayrıca bakın: Tier 3 Veri Merkezi Nedir? Seviyeler ve Seçim Rehberi, Altyapımız

U

Uzak masaüstü (RDP)Remote Desktop Protocol

Uzak masaüstü, bir kullanıcının başka bir bilgisayarın veya sunucunun masaüstüne ağ üzerinden bağlanıp onu yerel olarak kullanıyormuş gibi yönetmesini sağlayan teknolojidir. RDP, Microsoft'un bu amaçla geliştirdiği protokoldür. Dcloud teklif formunda uzak masaüstü lisansı kişi sayısına göre seçilebilir. Ayrıca bakın: Bulut Sunucu Hizmetleri, Teklif Al

V

Veri merkeziData center

Veri merkezi, sunucu, depolama ve ağ ekipmanlarının güç, soğutma, yangın önleme ve fiziksel güvenlik gibi altyapılarla birlikte barındırıldığı özel tesistir. Bulut hizmetleri bu tesislerdeki donanım üzerinde çalışır. Dcloud, üç farklı lokasyondaki veri merkezleriyle hizmet verir. Ayrıca bakın: Altyapımız, Tier 3 Veri Merkezi Nedir? Seviyeler ve Seçim Rehberi

Y

YedeklemeBackup

Yedekleme, verinin silinme, bozulma, arıza veya saldırı durumunda geri getirilebilmesi için ayrı bir konumda kopyasının alınmasıdır. Kopyalar tam, artımlı veya fark yedek olarak alınabilir. Dcloud'un yedekleme hizmetinde düzenli aralıklarla otomatik yedekleme yapılır ve yedekler bulut altyapısında güvenli saklanır. Ayrıca bakın: Veri Yedekleme ve Kurtarma Hizmetleri, Bulut Yedekleme Nedir? 3-2-1 Yedekleme Kuralı Rehberi

YedeklilikRedundancy

Yedeklilik, bir sistemin kritik bileşenlerinin, örneğin güç kaynağı, ağ hattı, sunucu veya depolamanın birden fazla kopyasının bulundurulması ve biri arızalandığında diğerinin devreye girmesidir. Tek hata noktalarını azaltarak hizmet sürekliliğini destekler. Dcloud'un İstanbul veri merkezleri 10 Gbps fiber kablo altyapısıyla yedekli şekilde birbirine bağlıdır. Ayrıca bakın: Altyapımız

Yüksek erişilebilirlikHigh availability

Yüksek erişilebilirlik, bileşen arızalarına rağmen bir hizmetin erişilebilir kalmasını ve kesinti süresinin en aza inmesini amaçlayan tasarım yaklaşımıdır. Yedeklilik, replikasyon ve arıza anında yedek bileşene geçiş (failover) gibi mekanizmalarla sağlanır. Dcloud, yüksek erişilebilirlik, replikasyon ve yedeklilik çözümleri sunar. Ayrıca bakın: Altyapımız

Son güncelleme: 2 Ekim 2026